(Ar­gen­tyń­ska ustawa o ar­ty­ku­łach spo­żyw­czych; nr 18.284, rozdział XV, art. 1193)

Ostro­krzew pa­ra­gwaj­ski, Ilex pa­ra­gu­arien­sis, to drzewo z rodziny ostro­krze­wo­wa­tych (Aqu­ifo­lia­ceae). W stanie na­tu­ral­nym w ciągu 25 lat osiąga do 15 m wy­so­ko­ści, upra­wiane — 3–6 m. Kwitnie od paź­dzier­nika do grudnia. Liście są podłużne, zi­mo­zie­lone i błysz­czące, do 5 cm długości, na brzegach falisto kar­bo­wane; drobne, żółtawe, 4-krotne kwiaty są skupione w pęczkach wy­ra­sta­ją­cych z kątów liści; owoc — fio­le­to­wo­czer­wony pest­ko­wiec z kilkoma na­sio­nami. Obszar wy­stę­po­wa­nia, zarówno na­tu­ral­nych jak i upra­wia­nych drzew, ogra­ni­cza się do Ameryki Po­łu­dnio­wej, w strefie pomiędzy Oceanem Atlan­tyc­kim i rzeką Paragwaj oraz pomiędzy 18°S i 30°S. Liście za­wie­rają kofeinę i teo­bro­minę, al­ka­lo­idy o dzia­ła­niu po­bu­dza­ją­cym układ nerwowy.

Zawartą w yerba mate kofeinę określa się czasem jako mateina. Nie ma jednak dowodów na to by alkaloid ten różnił się od kofeiny. Pojęcie to ma raczej cha­rak­ter marketingowy.

Sposób przy­go­to­wa­nia i podania

Mate jest podawana w na­czyn­kach — zwanych matero lub guampa. Matero może być wykonane z tykwy lub z drewna — np. Palo santo.

Guampa jest to naczynie zrobione z rogu wołu. Susz wsypuje się w ilości 1/2 lub więcej ob­ję­to­ści naczynia, a na­stęp­nie wykonuje się szereg czyn­no­ści mających na celu od­po­wied­nie ułożenie zmie­lo­nych liści i łodyżek. W tym celu naczynie przy­krywa się dłonią i odwraca do góry nogami, a na­stęp­nie parę razy potrząsa. Ma to na celu prze­su­nię­cie naj­drob­niej­szych czą­ste­czek w stronę dłoni. Kolejnym krokiem jest de­li­katne od­wró­ce­nie matero w pozycję wyj­ściową tak, aby susz zgru­po­wał sie po jednej stronie naczynka, tworząc skos.

Po od­po­wied­nim przy­go­to­wa­niu naczynia można umieścić w nim bombillę — służącą do picia, często po­sre­brzaną lub po­zła­caną metalową rurkę (słomkę) za­koń­czoną sitkiem. Na­stę­puje moment zalania wodą. Musi być to ko­niecz­nie woda lekko ostu­dzona (70–80°C). Pierwsze zalanie wykonuje się małą ilością wody — po to, aby aby cały susz ją wchłonął. Po pewnym czasie wodę dolewa się do pełna. Napar można uzu­peł­niać nawet do kil­ku­na­stu razy, aż nie straci swojej mocy.

Odmianą mate jest tereré — napój po­pu­larny w Pa­ra­gwaju. Różnica polega na tym, że zalewany jest bardzo zimną wodą, zamiast gorącej; podawany często z cytryną lub innym owocem cytrusowym.

Istnieje odmiana yerba mate — zwana mate russo od pijących ją na początku przy­by­szów z Rosji, którzy pijąc ją w nowym kraju (Brazylia) dolewali duże ilości soku np. pomarańczowego.

Picie mate jest swoistym rytuałem, w Ameryce Po­łu­dnio­wej wita się nią nawet nie­zna­nego przy­by­sza. Mate pite jest podczas spotkań ro­dzin­nych lub w gronie przy­ja­ciół. Jedna z osób po­dej­muje się ser­wo­wa­nia, napełnia guampę i prze­ka­zuje ją jednej z osób. Ta wypija cały napar i oddaje go­spo­da­rzowi, żeby uzu­peł­nił naczynie i podał kolejnej osobie.

Tra­dy­cyj­nie przy­rzą­dza­jąc herbatę pa­ra­gwaj­ską należy wsypać około pół naczynia i zalać zioła wodą zimną, aby roz­drob­nione liście namokły i pozbyły się tym samym goryczki. Po odlaniu tego gorz­kiego napoju należy zaparzyć yerba mate wodą 70–80 stopni Cel­sju­sza i parzyć około 3–5 minut (nie dłużej). Potem po wypiciu naparu przez bombillę można zaparzyć macerat zioła jeszcze 2 lub nawet 3 razy otrzy­mu­jąc taką samą herbatę. No­wo­cze­sny sposoby za­pa­rza­nia na gorąco to:

• przepuszczanie zioła przez francuską prasę
• parzenie w dzbanku z siteczkiem
• parzenie w kubku z siteczkiem

Jednak rytualny cha­rak­ter wiąże się z piciem yerba mate z naczynka mate przez spe­cjalną rurkę — bombillę. Jest to szcze­gólny sposób picia mate, który kul­ty­wo­wany od wieków stał się na tyle ciekawym sposobem picia, że na ulicach Buenos Aires czy innych miast i mia­ste­czek Brazylii, Ar­gen­tyny, Pa­ra­gwaju lub Urugwaju widać bardzo dużo ludzi pijących yerbę właśnie z mate i przez bombillę. Można odnieść wrażenie idąc ulicami, że prze­nie­śli­śmy się w czasie do czasów, w których człowiek nie wiedział jeszcze co to pośpiech i stres. Za­nu­rza­jąc swoją bombillę można złączyć się w tym nurcie, który płynie od wieków. Ciekawe jest też cha­rak­te­ry­styczne dla smakoszy herbaty pa­ra­gwaj­skiej po pewnym czasie picia z mate swo­istego umi­ło­wa­nia kształtu i wiel­ko­ści tego naczynia. Mamy tu do czy­nie­nia ze swoistą magią, ponieważ smakosze yerba mate nie wy­obra­żają sobie picia jej z innych naczyń niż mate, a bombilla staje się swoistą pa­pie­ro­śnicą czy amuletem, po­ma­ga­jąc w różnych trudach dnia i nocy. mate

ZIMNA YERBA:

Yerba mate zalewana zimną wodą zwana jest terere. Jest zna­ko­mi­tym napojem na ciepłe, gorące dni, w których ko­nieczne staje się chło­dze­nie or­ga­ni­zmu i gaszenie pra­gnie­nia. Terere przynosi miłe orzeź­wie­nie i ochło­dze­nie. Jego przy­go­to­wa­nie jest wy­jąt­kowo proste. Do połowy naczynia należy wsypać yerbę i zalać zimną wodą. Należy odczekać około 10 minut i wypić przez bombillę. Terere można zalewać do 5 razy.

Z DO­DAT­KAMI:

Yerba mate jest bardzo smaczna również z mlekiem, miodem, cukrem, sokiem owocowym czy cytryną, w za­leż­no­ści od gustów pijącego. Yerba mate z miodem smakuje do­sko­nale, jednak nie do­da­wajmy zbyt dużo miodu, ponieważ zatraci się zupełnie smak ostro­krzewu pa­ra­gwaj­skiego. Dzieci bardzo lubią yerbę na słodko przy śnia­da­niu lub kolacji. Należy jednak w przy­padku dzieci do 6 roku życia uważać na początku sto­so­wa­nia yerba mate, ponieważ nie przy­zwy­cza­jony organizm dzie­cięcy może za­re­ago­wać opóź­nio­nym snem o 2, 3 godziny (po godzinie 17-tej nie podawać zbyt mocnej yerby dzieciom do 6 roku życia.

Skład Yerba Mate.

W skład yerba mate wchodzą 24 witaminy i mi­kro­ele­menty oraz 15 ami­no­kwa­sów (karoten, czyli pro­wi­ta­mina A, witaminy A, B, C, E, B1, B2– ry­bo­fla­wina, kwas ni­ko­ty­nowy, pan­to­te­nian, witaminę H, magnez, wapń, wapno, żelazo, sód, potas, krzem, fosfor, siarkę, kwas chlo­ro­wo­do­rowy, chlo­ro­fil, cholinę oraz inozytol).

Osoby pijące napar yerba mate do­ce­niają przede wszystkim:

• jej delikatny smak przypominający słabą zieloną herbatę przy równoczesnym lekko pikantnym nikotynowym posmaku (choć to zależne jest od marki firmy produkującej, ponieważ niektóre rodzaje mają smak bardzo łagodny)

• przyjemny słodkawy zapach o lekko ziołowej nucie

• przyjemne działanie pobudzające bez uczucia kołatania

• wyraźne podniesienie funkcji psychicznych i fizycznych oraz poprawę nastroju, samopoczucia, podniesienie poziomu koncentracji przy równoczesnym działaniu tonizującym, rozluźniającym układ mięśniowy

• możliwość wielokrotnego zaparzania bez potrzeby dodawania yerby

• unikalny sposób spożywania naparu z naczynia mate o estetycznym wyglądzie przez specjalną rurkę zakończoną siteczkiem zwaną bombillą

• wspomagające działanie w kuracjach odchudzających

• regulujące oddziaływanie na układ trawienny i przemianę materii

• działanie regenerujące w okresie rekonwalescencji

• oczyszczające właściwości z metali ciężkich i toksyn

• bogactwo witamin i minerałów zawarte w napoju z yerba mate dzięki czemu leczy anemię i szkorbut

• działanie immunologiczne w okresie jesienno-zimowym, pobudza układ odpornościowy

• wspomaganie w leczeniu alergii np. katar sienny

• skuteczne działanie obniżające poziom cholesterolu we krwi

• przyczynianie się do odbudowy zniszczonej tkanki żołądka i jelit

• lekkie działanie uspokajające likwidujące stres i uczucie napięcia wewnętrznego

• działanie antyoksydacyjne, czyli usuwające wolne rodniki przyczyniające się do zapadania na choroby cywilizacyjne oraz słabe afrodyzjakalne

• właściwości antyreumatyczne

Prze­pro­wa­dzone badania wykazały za­war­tość w yerba mate:

• unikalnej substancji z grupy ksantyn - MATEINY zawartej tylko w liściach yerba mate, która stymuluje Centralny Układ Nerwowy, nie powodując uzależnienia
• 196 aktywnych komponentów (więcej niż w zielonej herbacie)
• witaminę A (konieczną do prawidłowego wzrostu, uodparniającej organizm przeciw infekcjom, polepszającą wzrok)
• witaminę B1 (niezbędnej do utrzymania prawidłowego stanu układu nerwowego, ułatwiająca trawienia)
• witaminę B2 (wzmacnia włosy, zapobiega zapaleniom oczu)
• witaminę C (środek antytoksyczny, wzmacnia zęby, zwiększa ilość czerwonych krwinek),
• żelazo (konieczne do utrzymania normalnego poziomu sprawności fizycznej),
• sód, potas, wapno (wzmacniające kości i zęby),
• magnez , krzem, fosfor, siarkę, kwas chlorowodorowy, chlorofil, cholinę, inozytol.
• Fosfor - jest niezbędny do utrzymania sprawności systemu nerwowego i wydolności organizmu

Naj­bar­dziej znane marki Yerba Mate to:
Ra­sa­monte oraz Lamerced. Obie cha­rak­te­ry­zują się wy­jąt­ko­wym smakiem i aromatem.

Tagi: Yerba Mate